Acil hâlde ilave ücret alınabilir mi?

Kısa yanıt

Hayır. 5510 sayılı Kanun'un 73. maddesi ve Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) uyarınca, SGK ile sözleşmeli özel hastaneler acil hâlde verilen sağlık hizmetleri için hastadan ilave ücret alamaz. Acil hâlde alınmış bir ilave ücret, kural olarak iadesi istenebilecek bir tutardır.

Bu yazı, iade talebini hazırlarken avukatın kontrol ettiği noktaları sıralar: istisnanın kapsamı, gereken belgeler, başvuru yolu, faiz ve süre.

Kural: tavan ve istisnalar

Özel hastane, SGK'nın belirlediği bedelin (SUT bedeli) üzerine ilave ücret alabilir; bu ilave ücret aynı hizmet için SGK bedelinin en çok iki katı olabilir. Bazı hizmetlerde ve bazı kişilerde ise ilave ücret hiç alınamaz. Kanun ve SUT'taki başlıca istisnalar:

Acil hâl
Yoğun bakım
Yanık tedavisi
Kanser tedavisi (radyoterapi, kemoterapi, radyo-cerrahi)
Yenidoğana ait sağlık hizmetleri
Organ, doku ve kök hücre nakli
Doğumsal anomaliler için cerrahi işlemler
Hemodiyaliz tedavisi
Kardiyovasküler cerrahi işlemler
Şehit yakınları, gaziler ve kanunla tanınan diğer kişiler

Acil hâlin kapsamı ve süresi tıbbi kayıtlara göre belirlenir. Bu yüzden iade talebinin en güçlü dayanağı, acil servis kaydı ve epikrizdir.

Gereken belgeler

Talep, faturayla değil belgelerle kazanılır. Avukatın dosyaya koyduğu belgeler:

Dökümlü fatura (kalem kalem)
Epikriz ya da taburcu özeti
Acil servis kaydı
e-Arşiv / e-Fatura
Ödeme dekontu ya da POS slipi
İlave ücret onam ve bilgilendirme formu
Hastaneyle yazışmalar ve tebliğ tarihleri

Dökümlü fatura kalem kalem olmalıdır; toplam tutar gösteren fatura, hangi kalemin acil hâle ait olduğunu göstermez.

Başvuru yolu

Tüketici uyuşmazlıklarında yol tutara göre seçilir. 2026 yılı için değeri 186.000 TL'nin altındaki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulur. Bu tutar ve üstünde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır (6502 s.K. m.73/A); anlaşma olmazsa tüketici mahkemesinde dava açılır.

Hangi yolun uygulanacağını başvuru yolu aracı tutar ve yıla göre gösterir.

Faiz

İade edilecek tutara kanuni faiz istenebilir. 3095 sayılı Kanun'a göre oran dönemleri: 01.06.2024'ten önce %9, 01.06.2024–30.07.2026 arasında %24, 31.07.2026'dan itibaren %31 (TCMB kısa vadeli reeskont oranının %80'i; 7589 s.K.). Faiz basit olarak ve dönemlere bölünerek hesaplanır; başlangıç tarihi (ödeme ya da temerrüt) avukatın değerlendirmesidir.

Süre

Sebepsiz zenginleşmeye dayanan iade taleplerinde Türk Borçlar Kanunu m.82'deki süreler dikkate alınır: geri istemeye hakkı olanın bunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yıl. Talep sözleşmeye, yani hastaneye kabul ya da vekâlet ilişkisine dayandırılırsa TBK m.147/5'teki beş yıllık süre tartışılır. Hangi sürenin işlediği somut olaya göre avukatça değerlendirilir. Arabulucuya başvurudan son tutanağa kadar geçen süre zamanaşımı hesabında dikkate alınmaz (6325 s.K. m.16/2).

Kontrol listesi

Faturadaki ilave ücret kalemlerini kalem kalem ayırın.
Her kalemin hizmet tarihini acil servis kaydı ve epikrizle eşleyin.
Acil hâle ait kalemlerde ilave ücretin tamamını, diğer kalemlerde SGK bedelinin iki katını aşan kısmı ayırın.
Ödeme tarihini dekont ya da POS slipiyle belgeleyin.
Tutara göre başvuru yolunu belirleyin; faizi dönemlerine göre hesaplayın.

Kaynaklar

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş değildir. Somut olay için avukatınıza danışın.